REKLAMA
PARTNER PORTALU Forbo
×

Szukaj w serwisie

Jakie przesłanki musi spełnić projekt architektoniczny, aby był chroniony prawem autorskim?

  • Autor: Tomasz Podkowiński, Kajetan Patyra
  • 22 wrz 2016 12:40
fot. Fotolia

Przesłanki ochrony prawnoautorskiej w kontekście projektów architektonicznych wyjaśniają Tomasz Podkowiński, radca prawny i Kajetan Patyra, prawnik, doktorant w PAN. Autorzy pracują w Budimex S.A.

REKLAMA

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych[1] (dalej „Prawo Autorskie”), przedmiotem ochrony prawa autorskiego jest „każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia”, czyli utwór. Utwory zaliczamy do kategorii dóbr niematerialnych, w przeciwieństwie do rzeczy, czyli dóbr materialnych. Z uwagi właśnie na ten charakter utworów, należy odróżnić je od ich materialnych nośników, a więc przedmiotów materialnych, na których zostały one utrwalone. W przypadku projektów architektonicznych, utworem będzie sama w sobie koncepcja projektowa, a jego nośnikiem np. kartka papieru, na której został on przedstawiony. Co istotne, ochronie prawnoautorskiej podlega samo dobro niematerialne (utwór), a nie jego nośnik, który zazwyczaj jest chroniony przez prawo własności. Ale dokładnie jakie przesłanki musi spełnić projekt architektoniczny, aby był chroniony Prawem Autorskim?

W przypadku utworów mamy do czynienia z przejawem twórczej działalności człowieka, a więc wyłączona jest ewentualna „twórczość” maszyny. Chodzi tu dosłownie o każde działanie mające znamiona twórczości, bez ograniczeń. Wyrazem twórczości może być rysunek, utwór muzyczny, program komputerowy, a także utwór architektoniczny utrwalony, np. w postaci pięknego budynku. „Jeśli mówimy o czymś twórczym to wyłączyć należy przedmioty odtwórcze, a więc takie, które są efektem określonych reguł i zasad, wymagają jedynie pewnej sprawności i umiejętności, gdzie rezultat jest przewidywalny i z góry określony”[2].

Dzieło, które nie spełnia przesłanki twórczości nie będzie podlegało ochronie Prawa Autorskiego. W przypadku projektów architektoniczno–budowlanych, twórczość będzie bardzo istotnym kryterium przemawiającym za istnieniem ochrony prawnej danego projektu bądź jej brakiem. Należy pamiętać, że w przypadku prac projektowych, musimy uwzględniać różnego rodzaju przepisy, w tym techniczno-budowlane, Polskie Normy i zasady wiedzy technicznej. Często wykonuje się wtedy (na przykład) dane rysunki jedynie odtwórczo, nie wprowadzając elementu oryginalności (kreacji własnego umysłu, własnej wyobraźni). Wydaje się, że w naszym kraju, w przypadku budynków wznoszonych z tzw. wielkiej płyty, czy też budynków stawianych na terenach wiejskich w okresie PRL, spora część projektów architektonicznych charakteryzowała się jedynie wiernym naśladownictwem tych już istniejących, jak i jedynie wiernym wykonywaniem wcześniej przyjętych wytycznych obowiązujących w architekturze i budownictwie. W konsekwencji, w przypadku znakomitej większości takich budynków nie może być mowy o autorskoprawnej ochronie ich projektów, gdyż brak im właśnie elementów twórczości.



Rekomendowane dla Ciebie





REKLAMA

LUDZIE Z BRANŻY