REKLAMA
PARTNERZY PORTALU Ecophon Forbo
×

Szukaj w serwisie

Nowa Huta - "idealne miasto socrealistyczne" zaczęło powstawać 70 lat temu

  • Autor: PAP
  • 24 cze 2019 10:19
Nowa Huta - "idealne miasto socrealistyczne" zaczęło powstawać 70 lat temu
fot. www.krakow.pl

70 lat temu, 23 czerwca 1949 r., na polach jednej z podkrakowskich wsi rozpoczęła się budowa Nowej Huty – kombinatu metalurgicznego i „idealnego miasta socjalistycznego”. Był to jeden z największych projektów inżynierii społecznej w dziejach komunistycznej Polski.

REKLAMA

Wszystkie XX-wieczne systemy totalitarne dążyły do wypracowania własnego stylu architektonicznego. Łączyła je monumentalność mająca manifestować potęgę państwa. Szerokie aleje i ciągnące się wzdłuż nich reprezentacyjne gmachy miały być m.in. widownią defilad wojskowych, plany urbanistyczne zaś wyrazem postulatu budowy "nowego człowieka". Zadaniem sztuki totalitarnej było też manifestowanie świata takiego, jakim powinien się stać w wyniku rewolucyjnych przeobrażeń. Dla komunizmu i narodowego socjalizmu "marzeniem" były miasta zasiedlone przez niemal całkowicie zuniformizowane społeczności podporządkowane rządzącym.

"Plan sześcioletni to program nie tylko gospodarczy, lecz równocześnie ideologiczny, polityczny, społeczno-ustrojowy. Plan, który stworzy mocne i niewzruszone podstawy nowego ustroju społecznego w Polsce - podstawy socjalizmu" - podkreślał w jednym z przemówień z 1949 r. prezydent komunistycznej Polski Bolesław Bierut.

Ogólne założenia planu sześcioletniego, nazywanego w propagandzie planem budowy socjalizmu, sformułowano już podczas zjazdu zjednoczeniowego PZPR w grudniu 1948 r. Celem wzorowanego na sowieckich "pięciolatkach" projektu była intensywna industrializacja i urbanizacja. Szczególny nacisk położono na rozwój przemysłu ciężkiego. Według założeń grona komunistycznych ekonomistów skupionych wokół Hilarego Minca oczekiwano niemal podwojenia produkcji przemysłowej. Jedną z najważniejszych inwestycji miała być budowa potężnego kombinatu metalurgicznego. Jego geneza sięga 1947 r. i powołania Komisji ds. Budowy Nowej Huty przy Centralnym Zarządzie Przemysłu Hutniczego.

Początkowo zakładano budowę kombinatu na odzyskanych obszarach Górnego Śląska, w okolicach Gliwic. Ostatecznie 24 lutego 1949 r. władze komunistyczne podjęły decyzję o lokalizacji kombinatu metalurgicznego na terenie wsi Mogiła pod Krakowem. Budowa huty w tym miejscu była motywowana m.in. względami ekonomicznymi. Niewielka odległość od śląskich kopalń węgla kamiennego sprzyjała tanim dostawom paliwa. Istniejące połączenia kolejowe pozwalały również na dostawy rudy żelaza z położonego we wschodniej części sowieckiej Ukrainy zagłębia w okolicach Krzywego Rogu. Bliskość Wisły pozwalała też na wykorzystanie transportu wodnego. Teren pod budowę kombinatu był płaski i stosunkowo rzadko zamieszkany, co pozwalało na szybkie rozpoczęcie prac.

Jednak o zlokalizowaniu wielkiego kombinatu przemysłowego obok Krakowa przesądziły względy ideologiczne. W ciągu pierwszych czterech lat istnienia Polski "Ludowej" miasto to dwukrotnie wyraziło swoją niechęć wobec reżimu komunistycznego. 3 maja 1946 r. zorganizowane przez studentów krakowskich uczelni obchody rocznicy uchwalenia pierwszej polskiej konstytucji zostały krwawo rozpędzone przez milicję i Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Niecałe dwa miesiące później ponad 85 proc. mieszkańców Krakowa opowiedziało się w referendum przeciwko zniesieniu Senatu. Był to prawdopodobnie jeden z najwyższych wyników w całej Polsce. Nowa Huta miała więc być nowym, robotniczym miastem, lojalnym wobec nowej władzy, a przez to miała stanowić przeciwwagę dla tradycyjnego, mieszczańskiego Krakowa.



Rekomendowane dla Ciebie


DO POBRANIA





REKLAMA

LUDZIE Z BRANŻY

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.