REKLAMA
PARTNERZY PORTALU Ecophon Forbo
×

Szukaj w serwisie

Nowa Huta - miasto zbudowane od podstaw w duchu socrealizmu

  • Autor: PAP
  • 25 lut 2019 10:32
fot. shutterstock

70 lat temu zapadła decyzja o lokalizacji na terenie podkrakowskiej wsi Mogiła kombinatu metalurgicznego. Wkrótce rozpoczęto wznoszenie mieszkań dla robotników. Dziś Nowa Huta to jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury socrealizmu w Polsce.

REKLAMA

"Nigdzie indziej nie znajdziemy zrealizowanego w takiej skali, spójnego projektu urbanistycznego nawiązującego do idei socrealizmu" - mówiła PAP Magdalena Smaga z Muzeum Krakowa zajmująca się nowohucką architekturą.

Wyjątkowość Nowej Huty sprawia, że stała się ona atrakcją, zwłaszcza dla obcokrajowców. Turyści są zachęcani przez organizatorów wycieczek do odwiedzenia kultowych miejsc z socrealistyczną architekturą i lokalami gastronomicznymi, które oferują atmosferę i smaki sprzed lat.

Budowniczy huty mieszkali początkowo w prostych, drewnianych barakach, pozbawionych wygód i w hotelach robotniczych w innych częściach Krakowa. Pierwszy blok w Nowej Hucie wraz z ulicą powstał na osiedlu A-1 (dziś os. Wandy 14). Mieszkańcy wprowadzili się do niego w grudniu 1949 r.

Kolejne bloki wzniesiono na dzisiejszych osiedlach: Willowym i Na Skarpie. Zabudowa nawiązywała do idei przedwojennego modernizmu. To właśnie na budowie tych osiedli bił swoje rekordy Piotr Ożański - murarz, przodownik pracy, który potrafił ułożyć ponad 60 tys. cegieł w ciągu ośmiu godzin. Jego postać stała się prototypem Mateusza Birkuta - bohatera filmu Andrzeja Wajdy "Człowiek z marmuru".

Jak pisze w "Dziejach Krakowa" historyk prof. Andrzej Chwalba: "Nowa Huta była pierwszym miastem w powojennej Polsce budowanym od podstaw? Była socjopolitycznym eksperymentem, rewolucyjnym laboratorium, +szczęśliwym miastem szczęśliwej przyszłości+. Miała pokazać zmianę człowieka wsi, rolnika w człowieka miasta i robotnika, wskazać jak +obszar nędzy+ zamienia się w +obszar dobrobytu+". Jednocześnie miała być "miastem idealnym, +zdrowym i wygodnym dla pracowników kombinatu+" - pisze Chwalba.

Nową dzielnicę zaprojektował Tadeusz Ptaszycki wraz z zespołem architektów z biura "Miastoprojekt".

"Dla projektantów istotna jak się wydaje była idea jednostki sąsiedzkiej Arthura Perrego czyli zabudowy, w której osiedla - poza mieszkaniami - w zależności od ich wielkości były wyposażone w sklepy, szkoły i przedszkola, a jeśli były większe także w bibliotekę, kino, ośrodek kultury czy teatr" - mówiła Magdalena Smaga.

Najważniejszą przestrzenią Nowej Huty był i pozostaje plac Centralny, od którego promieniście odchodzi pięć głównych arterii m.in. al. Solidarności (dawniej aleja Przodowników Pracy, później Lenina) oraz aleja Róż. Ulice przecinały się pod kątem prostym tworząc kwartały pod zabudowę. W planach architekci uwzględnili miejsca pod przestronne podwórka i zieleń.

Tadeusz Ptaszycki tak mówił o swoim projekcie w jednym z wywiadów z roku 1950: "W pracy nad tworzeniem projektu miasta Nowa Huta kierowaliśmy się zasadą: dać człowiekowi pracy pełnię form wypoczynku po zajęciach, by umożliwić mu podniesienie sprawności fizycznej, zapewnić jak najlepsze warunki zdrowotne, umożliwić jego rozwój umysłowy... Nowe miasto to pierwsze miasto bez ciasnych podwórek i ciemnych oficyn. Każde z mieszkań zaopatrzone będzie w centralne ogrzewanie, instalację elektryczną, gazową i wodę. Wszystkie domy będą zradiofonizowane. Na każdej klatce schodowej będzie telefon".



Rekomendowane dla Ciebie


DO POBRANIA





REKLAMA

LUDZIE Z BRANŻY

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.