Trwa budowa Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej. To imponujący projekt WXCA



PropertyDesign.pl - 27-09-2019 16:15


W 2009 r. rozstrzygnięto konkurs na koncepcję Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej. Zwyciężyła wówczas pracownia WXCA. Architekci zaproponowali budynki, które oszczędną formą i subtelnym detalem wpiszą się w tkankę Cytadeli. Monumentalność i surowość nowej siedziby zostaną przełamane subtelnością reliefu pokrywającego powierzchnię solidnych bloków. Specjalnie dla muzeum zaprojektowano wyjątkowy, przestrzenny wzór - szewron, który jest odciśnięty w ścianach z betonu barwionego w masie. To będzie jedno z najnowocześniejszych muzeów w Europie, w którym mocno postawiono na ekologiczne rozwiązania. Obecnie trwa zaawansowana budowa Muzeum Wojska Polskiego oraz Muzeum Historii Polski. Zakończenie prac budowlanych planowane jest na 2021 r.

Po rozstrzygniętym konkursie na koncepcję obiektu w 2009 r, dopiero w 2017 r. Muzeum Wojska Polskiego ogłosiło przetarg nieograniczony na budowę nowej siedziby, który wygrało konsorcjum IDS-BUD i MAR-BUD. W tym roku wyłoniono pracownię NM Architekci odpowiedzialną za przygotowanie wystaw. W tej chwili na terenie Cytadeli trwa budowa dwóch obiektów autorstwa WXCA: Muzeum Wojska Polskiego oraz Muzeum Historii Polski, które powstają obok już istniejących Muzeum Katyńskiego i X Pawilonu. W kolejnym etapie kompozycję przestrzenną dopełni drugi budynek (północny) Muzeum Wojska Polskiego oraz zostaną adaptowane do funkcji publicznych istniejące historyczne obiekty. W niedalekiej przyszłości Cytadela zamieni się w Park Kulturowy, miejsce wypoczynku i spotkania z ważnymi śladami polskiego dziedzictwa.

Istotą: kontekst miejsca

Przy opracowywaniu koncepcji architektonicznej ważny był szerszy kontekst miejsca: historyczna Cytadela, która po oddaniu do użytku obecnie budowanych muzeów, zostanie udostępniona wszystkim mieszkańcom. To ponad 30 hektarów zieleni w centrum miasta z ogromnym potencjałem, na którym znajdują się zabytkowe obiekty. Choć Cytadela dziś kojarzy się głównie z zaborami, to przecież oryginalnie mieścił się tu Konwikt Pijarów, Koszary Gwardii Koronnej, a określenie Joli Bord (Piękny Brzeg) dało początek nazwie dzielnicy Żoliborz.

Punktem wyjścia dla koncepcji zagospodarowania terenu Cytadeli było potraktowanie parku i budynków muzeum jako nierozerwalnej całości oraz nawiązanie do jej historycznego układu architektoniczno-urbanistycznego. Układ przestrzenny zespołu odniesiono do XVIII – wiecznego rozkładu z Placem Gwardii w centrum założenia, głównym budynkiem Muzeum Historii Polski oraz flankującymi plac dwoma budynkami Muzeum Wojska Polskiego. Rozwijając pracę konkursową, która pierwotnie dedykowana była w całości Muzeum Wojska Polskiego, architekci zaplanowali też kompleksowe zagospodarowanie całego terenu – z wykorzystaniem kazamatów, bastionów, udostępnieniem fortyfikacji, połączeniem kładką pieszą z Aleją Wojska Polskiego.

Na terenie Cytadeli będzie można korzystać także z walorów krajobrazowych i ekspozycji plenerowych. Dzięki potraktowaniu budynku i otoczenia nie jako osobnych stref, ale jako uzupełniających się biegunów jednej narracji, można opowiedzieć o Wojsku Polskim znacznie pełniej. Poprzez odpowiednie ukształtowanie poszczególnych części Cytadeli będzie można podziwiać pojazdy wojskowe, czołgi, samoloty itd. w sposób możliwie swobodny, by odwiedzający mogli sobie wyobrazić, w jaki sposób funkcjonowały na polu walki.

Monumentalność i surowość przełamane subtelnością reliefu

Obiekt powstaje w sąsiedztwie najatrakcyjniejszych miejsc Żoliborza. Ze względu na tak wymagający kontekst przyjęto ideę dialogu z otaczającą zabudową. Zaproponowano budynki, które swoją oszczędną formą i subtelnym detalem wpiszą się w tkankę Cytadeli, jako element porządkujący istniejącą układankę urbanistyczną.

Bryłę pierwszego budynku Muzeum Wojska Polskiego tworzy kompozycja monolitycznych betonowych bloków swobodnie rozmieszczonych w przestrzeni budynku. Monolity rodzą z jednej strony skojarzenia z masywnością militarnych umocnień, z drugiej nawiązują do dyscypliny i uporządkowanego szyku zbrojnych formacji. Wnętrza bloków zajmują ekspozycje i pozostałe główne funkcje. Rozdzielająca bloki pustka tworzy główne przestrzenie publiczne wnętrza, łączy też wizualnie z otoczeniem.

Monumentalność i surowość nowej siedziby zostaną przełamane subtelnością reliefu pokrywającego powierzchnię solidnych bloków. Specjalnie dla muzeum zaprojektowano wyjątkowy, przestrzenny wzór - szewron, który jest odciśnięty w ścianach z betonu barwionego w masie. Światło i cień grające na fasadzie dodadzą surowym ścianom niezwykłości i miękkości. Szewron zapisaną w architektonicznym detalu parafrazą nawiązuje w sposób delikatny i niedosłowny do motywów kojarzących się z wojskowością: Orzełka WP, skrzydeł charakterystycznych dla husarii, oznaczeń stopni wojskowych czy sznura generalskiego. Beton architektoniczny będzie barwiony w masie na kolor nawiązujący do ceglanych murów Carnota otaczających Cytadelę. To współczesny budulec, którego użycie pozwala podkreślić rangę tego typu instytucji.

Nowocześnie i ekologicznie

Muzeum Wojska Polskiego będzie jednym z najnowocześniejszych muzeów w Europie m.in. dzięki zastosowanym rozwiązaniom wdrażanym w sposób zintegrowany we wszystkich branżach. Sama konstrukcja budynku głównego wyróżnia go na tle innych obiektów publicznych tego typu. Bardzo smukłe ściany wykonane w betonie architektonicznym, podpierające przekrycie o rozpiętościach dochodzących do 18m, pozwoliły stworzyć duże, niezależne przestrzenie wystawowe, umożliwiające dowolne aranżacje wystawy.

Zaproponowano również unikalną fasadę żelbetową betonowaną „in situ”, co jest wynikiem wysiłku architekta, konstruktora oraz wykonawcy. Fasada została zaprojektowana w ten sposób, aby kompensowała trudne zjawisko odkształcania się w wyniku różnic temperatur (zarówno, jeśli chodzi o różnice w ciągu dnia, jak i w ciągu roku). Geometryczny wzór elewacji doskonale wpisuje się w podział na poszczególne panele, jak również niweluje optycznie lokalne nierówności wynikające z tolerancji wykonania, jak i odkształceń termicznych fasady. Inną ciekawą konstrukcją jest np. brama wjazdowa na teren Cytadeli, której wymaga wzmocnienia istniejącej Skarpy Warszawskiej metodą gwoździowania. Wjazd jest zaprojektowany w postaci tunelu wykonanego również z betonu architektonicznego o rozpiętości ponad 11m, a pod Murem Carnota osiągającego ponad 21m rozpiętości, dzięki czemu będą mogły być przetransportowane wielkogabarytowe eksponaty wystawowe takie jak samolot czy czołg.

Warty podkreślenia jest również fakt zastosowania wielu ekologicznych rozwiązań, które nie tylko korzystnie wpływają na środowisko, ale również znacznie obniżają koszty eksploatacji budynku. Przykładowo źródła ciepła i chłodu w postaci pomp ciepła będą współpracować z wymiennikiem gruntowym umieszczonym w pionowych odwiertach o głębokości 150m dających możliwość stosowania „darmowego chłodu z ziemi” w okresach przejściowych (natural cooling). Dla zapewnienia stabilnych warunków temperaturowych ekspozycji wykorzystana będzie masa termiczna konstrukcji oraz aktywowane termicznie posadzki i sufity w postaci prefabrykowanych żelbetowych elementów z zatopioną wężownicą podwieszonych do konstrukcji dachu. Pomyślano również o odzyskiwaniu wody deszczowej i ponownym jej używaniu do spłukiwania toalet czy utrzymania zieleni.
Obiekty Muzeum Wojska Polskiego będą zasilane w energię elektryczną z dwóch niezależnych źródeł. A instalacje elektryczne w salach ekspozycyjnych będą zatopione w ścianach z betonu architektonicznego. Za konstrukcję i instalcje muzeum odpowiedzialne jest BuroHappold.