REKLAMA
PARTNER PORTALU
×

Szukaj w serwisie

Unikatowe zabytki techniki wpisane do rejestru zabytków ruchomych

  • Autor: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie
  • 18 wrz 2019 13:03
Unikatowe zabytki techniki wpisane do rejestru zabytków ruchomych
fot. mat. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie

Prof. dr hab. Jakub Lewicki, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków, podjął decyzję o wpisie do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego dwóch kiosków transformatorowych, zlokalizowanych przy ulicy Karowej (róg Dobrej) oraz przy ulicy Freta w Warszawie, z uwagi na posiadane wartości historyczne i naukowe.

REKLAMA

Przedmiotem wpisu do rejestru zabytków są obudowy nieeksploatowanych już transformatorów reprezentujące typ kiosków naziemnych. Stacje transformatorowe są elementem sieci elektroenergetycznej przeznaczonym do przetwarzania i rozdzielania energii elektrycznej. Energia elektryczna rozprowadzana była siecią średniego napięcia, a odbiorcy otrzymywali prąd o napięciu niskim. Zmiana napięcia średniego na niskie odbywała się w stacjach transformatorowych. W Warszawie stosowano trzy typy stacji: kioskowe w formie blaszanych walców, podziemne oraz stacje zakładane w budynkach należących do odbiorców.

Pierwszy z objętych postępowaniem kiosków transformatorowych zlokalizowany jest przy zbiegu ulic Karowej i Dobrej na działce ewidencyjnej nr 14/2 z obrębu 5-04-03 w Warszawie w otoczeniu zieleni. Podczas remontu został translokowany w obecne miejsce z pasa drogowego, gdzie był posadowiony pierwotnie (dz. nr 11 z obrębu 5-04-03 ). Słup pochodzi z początkowej fazy elektryfikacji Warszawy, co potwierdza niski numer ewidencyjny - 66. Drugi z obiektów zlokalizowany jest w pasie chodnika przy ulicy Freta, przed kamienicą nr 13/15 (dz.ew.nr 62 z obrębu 5-02-08 ). Oba przedmiotowe transformatory można zatem datować między rokiem 1904 a 1925.

Pierwsze kioskowe stacje transformatorowe pojawiły się już w 1903 r. Największa liczba naziemnych stacji transformatorowych w formach kiosków o stalowej obudowie w kształcie walca została wzniesiona do 1925 roku. Po tej dacie starano się w miarę możliwości lokować stacje transformatorowe pod ziemią. Według stanu określonego na rok 1929 na ulicach miasta funkcjonowało 1010 stacji transformatorowych, z czego 290 w żelaznych kioskach. Pozostałe ulokowane były w przystosowanych do tego celu pomieszczeniach piwnicznych, a 31 w żelbetowych bunkrach podziemnych, lokowanych pod chodnikami lub jezdniami. Transformatory obecnie nie są użytkowane. Ostatecznie sieć średniego napięcia 5kV w Warszawie została zlikwidowana w 1997 roku.

Oba przedmiotowe kioski transformatorowe należą do obiektów o typowej konstrukcji. Stalowa obudowa transformatora w kształcie walca posadowiona była na murowanej podmurówce. Na odwodzie w dwóch poziomach znajdowało się kilkoro drzwi, umożliwiających dostęp do aparatury elektrycznej (w dolnym poziomie dwie pary węższych prostokątnych drzwi, w wyższym pasie para drzwi szerszych, kształtem zbliżonych do kwadratu). Nad drzwiami umieszczano wtórnie blaszane okapy. Płaski blaszany dach zwieńczony był kominkiem wentylacyjnym zakończonym kulą ze sterczyną. Na obwodzie profilowanego okapu zadaszenia mogły znajdować się cztery ozdobne woluty (nieobecne w obydwu przedmiotowych obudowach, ani na fotografiach archiwalnych transformatora z ul. Freta z 1934 r.). Pierwotne wyposażenie stacji transformatorowej typu kiosk stanowiły: tablice średniego napięcia (5kV) z bezpiecznikami topikowymi olejowymi i tablice niskiego napięcia usytuowane w dolnej części oraz transformator suchy ulokowany w górnej części kadłuba. Wewnątrz żelaznych walców znajdowało się rusztowanie, na którym osadzony był korpus. Obecnie w żelaznych obudowach byłych transformatorowni nie znajdują się żadne urządzenia elektryczne. Stan obu kiosków jest dobry, obiekty są po konserwacji, a ich powierzchnie są zabezpieczone preparatami antykorozyjnymi.



Rekomendowane dla Ciebie


DO POBRANIA





REKLAMA

LUDZIE Z BRANŻY

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.