Budynek teatru jako brama do dzielnicy cesarskiej



PropertyDesign.pl - 06-06-2019 09:00


Za nami rozstrzygnięcie konkursu na projekt Teatru Muzycznego w Poznaniu. Konkurs cieszył się sporym zainteresowaniem. Atelier Starzak Strebicki z Poznania wspólnie z DRDH Architects z Londynu otrzymali w konkursie wyróżnienie. Przedstawiamy szczegóły projektu.

Ziggurat - Świątynia Sztuki Teatralnej

Teatr Muzyczny jako Świątynia dedykowana Sztuce Teatralnej. Bryła przypomina Ziggurat o kształcie kilkukondygnacyjnej, zwężającej się schodkowo ku górze formy, zwieńczonej „kaplicą” mieszczącą komin sceny. Jednym z ważnych komponentów budujących bryłę i przestrzeń od strony ulicy Święty Marcin jest plac, bezpośrednio do niej przylegający i będący głównym wejściem do teatru.

Dwa serca Teatru Muzycznego - Sala teatralna, Sala kameralna i Foyer

Fizycznym i artystycznym centrum budynku jest sala główna. Punktem wyjścia było zaprojektowanie sali głównej od jej wnętrza i znalezienie optymalnej formy przestrzennej dążącej do perfekcji akustycznej, dbając jednocześnie o kameralność sali, sposób jej połączenia z foyer i pozostałymi kluczowymi dla jej sprawnego funkcjonowania elementami. Kolejnym ważnym aspektem było znalezienie właściwej relacji i optymalnej pozycji sali kameralnej (scena eksperymentalna typu black box z 250 miejscami na widowni). W ten sposób powstało serce i główny trzon budynku - czyli dwie sale wraz z wielopoziomową przestrzenią foyer. Pozostałe pomieszczenia, takie jak zaplecze artystyczne, pomieszczenia administracyjne i techniczne znajdują się wokół sali głównej jednocześnie „osłaniając” ją od strony torów. Dzięki temu uzyskujemy dodatkową akustyczną warstwę chroniącą tę przestrzeń przed hałasem z ulic lub torów. W celu uzyskania jak najlepszych parametrów akustycznych wnętrza sal, w projekcie zastosowana została zasada box in the box (pudełko w pudełku).

Miejsce dostępne dla wszystkich

Niezmiernie ważni w całym projekcie są przyszli użytkownicy budynku, zarówno ci odwiedzający teatr, jako widzowie i goście, jak i osoby pracujące tu na co dzień. Widzowie teatru muszą czuć się komfortowo w zaprojektowanej przestrzeni, chętnie w niej przebywać i do niej wracać. Natomiast w kontekście artystów i pracowników technicznych należy przede wszystkim zadbać o ich codzienny komfort pracy. W odpowiedzi na te dwa zagadnienia zaprojektowany obiekt z perspektywy wszystkich osób ma otwarty i przyjazny charakter. Jest też łatwo dostępny dla osób w każdym wieku oraz osób o różnym stopniu sprawności. Dodatkowo z perspektywy pracowników budynek oferuje wygodne miejsca pracy zapewniając w pomieszczeniach zaplecza dostęp światła dziennego, widok na zewnątrz oraz prywatność w zakulisowych funkcjach. Do odwiedzenia budynku zachęca kieszonkowy plac łączący się bezpośrednio z ulicą Święty Marcin i tworzący otwartą przestrzeń publiczną przed wejściem do teatru oraz do restauracji. Dodatkowym elementem poprawiającym dostępność budynku jest fakt, że strefa wejścia głównego położona jest na tym samym poziomie co ulica. Poziom placu oraz strefa wejściowa płynnie przechodzą w foyer. Na tym samym poziomie znajduje się także wejście na widownię obu sal teatralnych. Dzięki temu obie są dostępne dla wszystkich osób bez konieczności używania windy czy rampy.

Komfort - budownictwo zrównoważone

Budownictwo zrównoważone to przede wszystkim logiczne i odpowiedzialne budowanie. Nowoprojektowany teatr to kompaktowa i dobrze zaizolowana bryła. Zwarta forma to jeden z punktów wyjściowych w zrównoważonym podejściu do budowania. Dobrze przemyślane detale, szczególne zwrócenie uwagi na szczelność „skorupy zewnętrznej” budynku oraz właściwy dobór materiałów decydują o dobrych parametrach izolacyjnych i wysokiej inercji (bezwładności) nowego obiektu. Najważniejszym aspektem jest utrzymanie w budynku stabilnego, niskiego poziomu zapotrzebowania na energię za pomocą prostych i efektywnych systemów. W projekcie, pojęcie budownictwa zrównoważonego odnosi się nie tylko do technologii, ekologii i działań przyjaznych środowisku. Budownictwo zrównoważone ma także bezpośredni wpływ na aspekty społeczne, socjalne i ekonomiczne. Uwzględnia w sobie takie pojęcia jak: dobrostan, komfort i poczucie bezpieczeństwa przyszłych użytkowników.

Kontekst - budynek teatru jako brama do dzielnicy cesarskiej

Nowy Teatr Muzyczny to nie tylko kolejne atrakcyjne miejsce na kulturalnej mapie miasta, to także ważne uzupełnienie historycznego założenia urbanistycznego Dzielnicy Zamkowej i dopełnienie ciągu widokowego od strony Ronda Kaponiera, mostu Uniwersyteckiego i ulicy Święty Marcin. Celem zaprojektowanego budynku jest zintegrowanie różnych otaczających go kontekstów takich jak bliskość reprezentacyjnych budynków kultury, bezpośrednie sąsiedztwo z torami kolejowymi oraz położenie na styku ścisłego centrum i strefy ochrony konserwatorskiej z mostem Uniwersyteckim i Rondem Kaponiera. Dedykowana tej inwestycji działka znajduje się na styku kluczowych elementów definiujących tę centralną i bardzo charakterystyczną część Poznania. Jest to także miejsce styku centrum miasta z dzielnicą Jeżyce. W tym punkcie miasto podzielone jest na dwie części przez „wąwóz” z torami kolejowymi. Kształt zaprojektowanej bryły jest odpowiedzią na ten bardzo zróżnicowany w swoim charakterze i specyficzny kontekst. Najważniejszymi elementami definiującymi formę budynku jest układ urbanistyczny ulicy Święty Marcin, skala i forma otaczających budynków oraz bliskie sąsiedztwo otwartego terenu torów kolejowych i Ronda Kaponiera eksponujących od strony zachodniej i południowej panoramiczny widok na działkę z projektowanym na niej budynkiem teatru.

Komfort - wielofunkcyjność, prostota oraz instynktowność używania

Do odwiedzenia budynku zachęca kieszonkowy plac łączący się bezpośrednio z ulicą Święty Marcin i tworzący otwartą przestrzeń publiczną przed wejściem do teatru oraz do restauracji. Dodatkowym elementem poprawiającym dostępność budynku jest fakt, że strefa wejścia głównego położona jest na tym samym poziomie co ulica. Poziom placu oraz strefa wejściowa płynnie przechodzą w foyer. Na tym samym poziomie znajduje się także wejście na widownię obu sal teatralnych. Dzięki temu obie są dostępne dla wszystkich osób bez konieczności używania windy czy rampy.

Nadrzędnym elementem w projekcie jest zachowanie prostego, czytelnego i wygodnego w użytkowaniu sposobu podziału układu przestrzeni poszczególnych pomieszczeń i ich wzajemnych relacji. Taki budynek jak teatr łączy w sobie wiele różnych kompleksowych zagadnień związanych z komfortem jego użytkowania. Jednakowo ważny jest komfort różnych grup użytkowników. W związku z tym zagadnienie komfortu jest dla nas wielopoziomowe, bo dotyczy między innymi: gości teatralnych, artystów, występujących gości, pracowników technicznych i pracowników administracyjnych. Przedstawiony projekt zakłada, że każda ze wspomnianych wyżej grup może używać budynek w instynktowny i funkcjonalny sposób.

Funkcje - poszczególnych pięter

Punktem wyjścia i podstawą idei organizacji przestrzeni wnętrza budynku są dwa główne założenia: po pierwsze wykorzystanie funkcji zaplecza artystycznego i technicznego jako dodatkowego buforu izolującego przed hałasem z zewnątrz salę teatralną, po drugie rozmieszczenie wszystkich funkcji (zarówno publicznych jak i prywatnych) w czytelny oraz elastyczny sposób, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości intuicyjnego i sprawnego użytkowania budynku - zarówno dla pracowników teatru jak i dla gości.

Cała bryła budynku składa się z 7 głównych poziomów mieszczących wszystkie funkcje. Dodatkiem są trzy piętra techniczne (dwa pod sceną - z niecką na zapadnię sceny, magazynem przyscenicznym i magazynem horyzontów oraz jeden, nad sceną związany z przestrzenią komina sceny). Wykorzystując istniejącą różnicę wysokości między poziomem ulicy Święty Marcin, a poziomem działki budynek łączy się bezpośrednio z ulicą przestrzenią parteru, na której znajdują się najbardziej publiczne funkcje teatru (foyer, sale teatralne i restauracja). Dzięki temu wnętrza sal teatralnych są bezpośrednio dostępne z przestrzeni miasta. Poniżej tego poziomu znajdują się dwa piętra bardziej „techniczne”. Na poziomie -2 mieści się garaż podziemny, pomieszczenia techniczne budynku oraz zaplecze techniczne (na przykład warsztat stolarski, krawiecki, ślusarski, itd.) i artystyczne związane z pracą orkiestry. Natomiast na poziomie -1 znajduje się scena główna, zaplecze techniczne związane z jej obsługą (na przykład charakteryzatornia, fryzjer, rekwizytornia itp), magazyny oraz dok przeładunkowy, który ma na tym poziomie wjazd do wnętrza budynku od strony ulicy Skośnej, dzięki wykorzystaniu istniejącej różnicy wysokości. W ten sposób duże elementy scenograficzne mogą być w łatwy sposób dostarczane bezpośrednio na scenę oraz do przestrzeni magazynowych. Również na tym poziomie, od strony ulicy Skośnej znajduje się wjazd do garażu podziemnego, a tuż obok niego wejście dla pracowników teatru. W związku ze wspomnianą wcześniej różnicą wysokości, także na tym piętrze, od strony torów znajduje się dodatkowe wejście do przestrzeni dolnego foyer prowadzące bezpośrednio do sali kameralnej. To umożliwia elastyczność używania tej części budynku i daje możliwość używania sali kameralnej niezależnie od reszty obiektu i bez konieczności otwierania go w całości. Dzięki takiemu rozwiązaniu sala kameralna jest dostępna z poziomu parteru foyer oraz z poziomu -1 foyer. Ponad poziomem parteru znajdują się piętra (+1,+2,+3) mieszczące w części frontowej budynku przestrzeń wielopoziomowego foyer, restauracji i sali bankietowej, a w części tylnej zaplecze artystyczne (garderoby dla artystów) oraz zaplecze administracyjne. Poziom +4 to przestrzeń sal prób, doświetlonych świetlikami znajdującymi się w dachu.

Rozwiązania materiałowe - elewacje

Budownictwo zrównoważone to przede wszystkim logiczne i odpowiedzialne budowanie. Nowoprojektowany teatr to kompaktowa bryła o regularnej i dobrze zaizolowanej elewacji. Zwarta forma to jeden z punktów wyjściowych w zrównoważonym podejściu do budowania. Zarówno we wnętrzu budynku, jak i w najbliższym jego otoczeniu zewnętrznym (plac przed wejściem), zastosowano naturalne, szlachetnie starzejące się materiały, charakteryzujące się wysoką trwałością. Dzięki wykorzystaniu stonowanej kolorystyki, nowa bryła wkomponowuje się w istniejącą tkankę urbanistyczną historycznej Dzielnicy Zamkowej. Elewacja wykonana z szarobeżowej cegły duńskiej wpisuje się w kolorystykę sąsiadujących budynków (Collegium Minus, Collegium Iuridicum, Zamek Cesarski i Akademia Muzyczna), a zwarty charakter bryły ze starannie zakomponowanymi rytmami okien spójnie uzupełnia otaczający kontekst. Układ okien w elewacji składa się z dwóch rodzajów ram: dużych nieotwieranych okien panoramicznych zamontowanych w licu ściany (w zewnętrznej linii elewacji) oraz okien otwieranych, które znajdują się po wewnętrznej stronie muru. W całym budynku stolarka okienna w elewacji wykonana jest z aluminium ze stalowymi nakładkami od strony zewnętrznej.

Sala teatralna jako serce budynku

Rola budynku publicznego w mieście, takiego jak Teatr jest zawsze wielowymiarowa. Patrząc na specyfikę jego działania i funkcjonowania, można wyróżnić dwa najistotniejsze momenty w jego życiu: codzienność i odświętność. Oba definiują wartość Teatru, zarówno budynku, jak i instytucji, jako elementu tkanki miejskiej. Moment odświętny dla teatru to moment trwania przedstawienia w jednej z dwóch sal, gdzie budynek i jego otoczenie pulsują energią przemieszczających się gości, artystów i stałych pracowników. Wówczas zaprojektowany budynek musi być funkcjonalną maszyną do przedstawiania sztuki. Oznacza to, że jego układ przestrzenny powinien w maksymalnym stopniu wspomagać racjonalne działanie teatru jako miejsca spektaklu, komfortowej pracy artystów i pracowników technicznych oraz sprawnego poruszania się widzów w jego obrębie.

Fizycznym i artystycznym centrum budynku jest sala główna. Została zaprojektowana od jej wnętrza z uwzględnieniem wysokiej jakości parametrów akustycznych oraz optymalnego rozmieszczenia widowni z maksymalną liczbą 1100 miejsc dla widzów (w tym z 4 stałymi miejscami dla osób niepełnosprawnych i 10 możliwymi do dostosowania - wszystkie dostępne z poziomu ulicy). W 1100 miejscach są także uwzględnione fotele na przestrzeni zamkniętego orkiestronu (69 miejsc) oraz FOH (16 miejsc), w momencie jak są one nieużywane. Kształt i charakter sali są efektem zreinterpretowania we współczesnej formie zagadnienia bliskości widza względem sceny i poczucia kameralności. Geometria sali zbliżając widzów do sceny zapewnia kontakt z aktorem i kameralną atmosferę, którą nadają jej delikatnie zbiegające się ku górze ściany sali.

......

Lokalizacja: Poznań, Polska
Rok: 2018 - 2019
Status: Konkurs, wyróżnienie
Klient: Miasto Poznań
Program: Teatr Muzyczny dla miasta Poznań z dwoma salami (na 1.100 i 250 widzów)
Powierzchnia: 17.000 m2
Zespół: Jola Starzak, Daniel Rosbottom, David Howarth, Dawid Strębicki, Ewan Stone, Anastasiia Oksiukovska, Martyna Karnaś, Shelly-Ann O’Dea, Juan Carlos Prieto Zapatero, Katarzyna Nowak, Aleksandra Krutnik, Dagna Dembiecka, Piotr Kozłowski, Bartosz Zawieja, Kajetan Krzton
We współpracy z  DRDH Architects, Londyn, Wielka Brytania, Pracownia Akustyczna, Wrocław, Polska