REKLAMA
PARTNERZY PORTALU Forbo
×

Szukaj w serwisie

Warszawa miała być miastem na wskroś modernistycznym: wywiad z dr Arturem Bojarskim

  • Autor: PAP
  • 14 lut 2020 10:40
Warszawa miała być miastem na wskroś modernistycznym: wywiad z dr Arturem Bojarskim
Fot. Shutterstock / Aquatarkus

Należy pamiętać, że Warszawa miała być nowym miastem również pod względem społecznym. Planowano niemal całkowitą wymianę struktury społecznej. Ludzie, którzy ocaleli, mieli być mniejszością – mówi PAP dr Artur Bojarski, autor książek „Z kilofem na kariatydę. Jak nie odbudowano Warszawy” i „Rozebrać Warszawę. Historie niektórych wyburzeń po 1945 r.”. 75 lat temu, 14 lutego 1945 r., powołano Biuro Odbudowy Stolicy.

REKLAMA

Te idee miały wsparcie wielu polityków nowego reżimu, takich jak Władysław Gomułka czy Marian Spychalski. Ich zdaniem Warszawa powinna była być przebudowana, miało to być nowe miasto. Już w listopadzie 1944 r. gen. Marian Spychalski został przyjęty na Kremlu przez Stalina. Wówczas rozmawiali o przyszłości polskiej stolicy. "Rady" przekazane przez przywódcę ZSRS Spychalski jako prezydent Warszawy przekazywał architektom zatrudnionym w BOS, którzy wcielali te idee w życie.

Należy pamiętać, że stolica miała być nowym miastem także pod względem społecznym. Planowano niemal całkowitą wymianę struktury społecznej. Ludzie, którzy ocaleli, mieli być mniejszością wśród nowych przybyszy. Część starych mieszkańców miała zostać wysiedlona z Warszawy i rozsiana po miastach na tzw. ziemiach odzyskanych. Około 160 tys. mieszkańców miasta zamieszkało w Olsztynie, Elblągu, we Wrocławiu i w innych miejscowościach. To dane oficjalne, które z pewnością nie uwzględniają wielu wyjazdów indywidualnych.

PAP: Po 1945 r. w Alejach Jerozolimskich powstał zaskakująco modernistyczny budynek Centralnego Domu Towarowego. Już cztery lata później jego forma została zaatakowana przez socrealistów, a sam modernizm odrzucony jako przejaw kosmopolityzmu i fascynacji kulturą zachodnią. Jak wyglądałaby Warszawa, gdyby w 1949 r. nie doszło do zadekretowania stylu socrealistycznego?

Dr Artur Bojarski: Byłoby to miasto na wskroś modernistyczne. Wszyscy architekci BOS byli zapatrzeni we wzorce propagowane przez Le Corbusiera, który postulował całkowitą przebudowę centrów. Znane są jego plany przebudowy Paryża i innych miast francuskich. Architekci BOS uważali, że należy wzorować się na jego zamierzeniach. Tak też wyglądały pierwsze plany przebudowy centrum Warszawy, głównie okolic Al. Jerozolimskich i Marszałkowskiej. Tam, gdzie dziś stoi Pałac Kultury i Nauki, miało powstać nowe city Warszawy w duchu modernistycznym. Były to kalki z projektów, które Le Corbusier próbował stosować w miastach francuskich. Jak wiadomo, jego projekty zakończyły się niepowodzeniem. Dla ówczesnych architektów BOS były to koncepcje wzorcowe. Według modernistów dominujących w latach 1945 -1948 miasto miało być zdominowane przez taką architekturę. Taka miała być zabudowa Marszałkowskiej oraz budynki rządowe w okolicach placu Trzech Krzyży i ulicy Wspólnej. Do tej pory widzimy namiastki tego planu w postaci gmachu obecnego Ministerstwa Rozwoju, budynków przy Kruczej lub przebudowanego już dawnego "domu pod sedesami" przy Marszałkowskiej. Dają one wyobrażenie wyglądu miasta, gdyby nie wprowadzono socrealizmu.

Moderniści byli jeszcze większymi wrogami ocalałej zabudowy historycznej niż socrealiści. Chcieli budować Warszawę niemal od zera. Uważali, że miasto z pierzejami i kamienicami jest przeżytkiem i zabudowę należy rozrzedzać. Takie miało być śródmieście, a obrzeża miały zostać zabudowane wielkimi kompleksami mieszkaniowymi.



Rekomendowane dla Ciebie


DO POBRANIA





REKLAMA

LUDZIE Z BRANŻY

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.