Stara Oranżeria w Łazienkach Królewskich przeszła piękną i drogą metamorfozę



Propertydesign.pl - 21-04-2016 16:12


Prace remontowo-konserwatorskie, rewitalizacja Ogrodu Oranżeryjnego, odtworzenie Królewskiej Galerii Rzeźby, nowa aranżacja Galerii Rzeźby Polskiej XIX i XX wieku oraz kreatywna „Pracownia artysty” dla dzieci - to najważniejsze, warte 34 miliony złotych, prace wykonane w Starej Oranżerii w latach 2012 - 2016.

Strefa Muz i Myśli Stanisława Augusta

W ramach dofinansowania z Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego zrealizowano projekt „Strefa Muz i Myśli Stanisława Augusta. Remont i konserwacja XVIII-wiecznej Starej Oranżerii z Teatrem Królewskim na potrzeby nowej ekspozycji rzeźby i realizacji programu kulturalnego”. Całkowita wartość projektu wyniosła 18,7 mln zł, w tym środki MF EOG - 13 mln zł, a wkład MKiDN i Muzeum Łazienki Królewskie - 5,7 mln zł. Umowa o dofinansowaniu została podpisana 9 maja 2014 r. Zakończenie projektu zaplanowano na koniec kwietnia 2016 r.

Najważniejsze prace budowlane objęły remont dachu wraz z konstrukcją, konserwację elewacji, stolarki drzwiowej i okiennej, zabezpieczenie fundamentów, wymianę instalacji kanalizacyjnych, grzewczych i elektrycznych. Zamontowany został system monitoringu przeciwpożarowego i antywłamaniowego.

W Teatrze Królewskim wprowadzono nowoczesny system gaszenia mgłą wodną, co znacząco poprawi bezpieczeństwo organizacji wydarzeń kulturalnych. Instalacja została sfinansowana z dotacji celowej Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jednym z głównych celów projektu EOG było dostosowanie Starej Oranżerii dla osób o specjalnych potrzebach. Zlikwidowano bariery architektoniczne, wprowadzono nowoczesne rozwiązania, takie jak audiodeskrypcja, pętle indukcyjne, windy czy system przywoławczy.

W Królewskiej Galerii Rzeźby zorganizowano również przestrzeń do poznawania rzeźb przez dotyk oraz specjalne tyflografiki. Wśród pomocy edukacyjnych, dostępnych dla zwiedzających, jest makieta Starej Oranżerii.

1 czerwca otwarta zostanie strefa kreatywna dedykowana rzeźbie - „Pracowania artysty.” W sali warsztatowej i formierni dzieci oraz dorośli będą mogli wykonać odlewy gipsowe oraz poznać XVIII - wieczną technologię wykonywania kopii rzeźb. Pracownia edukacyjna jest dostosowana dla osób z niepełnosprawnościami.

Królewska Galeria Rzeźby

Podczas prac konserwatorskich, w 2012 roku, pod tynkami w Starej Oranżerii dokonano sensacyjnego odkrycia XVIII-wiecznych malowideł ściennych, wykonanych według projektów Jana Chrystiana Kamsetzera. Projekty nadwornego architekta, przechowywane w Gabinecie Rycin Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, przez dziesięciolecia były uważane za niezrealizowane. Zachowane projekty Kamsetzera w połączeniu z królewskim inwentarzem Catalogue des Ouvrages en Marbre, Platre Terre cuite appartenant a Sa Maje le Roi 1795, były podstawą do odtworzenia Królewskiej Galerii Rzeźby.

W pierwszym etapie prac odsłonięto zachowane malowidła i przeprowadzono ich konserwację. Łącznie prace objęły 1570 m2 malowideł ścian i sufitu. Prace te sfinansowano z dotacji MKiDN i Programu Generalnego Konserwatora Zabytków. Równolegle prowadzona była konserwacja 161 gipsowych rzeźb z królewskiej kolekcji. Trzy, których jak wskazywał projekt Kamsetzera brakowało, zostały zamówione w Gliptotece Berlińskiej. Były to: Grupa Laokoona, Apollo Belwederski i Meleager.

Teraz kopie słynnych antycznych rzeźb: Flora Farnese, Apollo Belwederski, Grupa Laokoona, Meleager i Amazonka Mattei, prezentowane są na tle iluzjonistycznie namalowanej architektury i włoskiego pejzażu, tworząc tzw. „Kolumnadę Kamsetzera”.

Polsko – norweskie działania programowe

Partnerem Łazienek Królewskich w realizacji projektu remontu i konserwacji Starej Oranżerii była norweska Fundacja Muzeów Regionu Østfold i Fredrikshalds Teater w Halden. Wspólne działania objęły warsztaty, seminaria i wyjazdy studyjne, które służyły wymianie wiedzy z zakresu konserwacji, edukacji i organizacji wystaw. Zrealizowano m.in. projekt „Strefa Teatru – Teatry Otwarte”. Była to społeczna akcja w mieście Halden i w ogrodach Łazienek Królewskich, która zapoznawała zwiedzających i mieszkańców z historią zabytkowych teatrów. Muzeum Łazienki Królewskie i Fundacja Muzeów Regionu Østfold planują kolejne wspólne projekty.

Ogród Oranżeryjny

Ogród przy Starej Oranżerii jest jednym z najlepiej zachowanych miejsc w Łazienkach Królewskich. Widoczny na planach od 1786 roku, pozostał do dzisiaj w granicach XVIII-wiecznego muru. Przeprowadzone w 2012 r. badania archeologiczne doprecyzowały układ ogrodu z XVIII-wieczną fontanną oraz ukazały jego nienaruszone ceglane mury.

Z dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w latach 2012-2013 przeprowadzono rewitalizację ogrodu. Zainstalowano nowoczesny system nawadniania trawników i rabat, ścieżki zyskały typową dla ogrodów nawierzchnię mineralną, zaś fontanna ogrodowa została okolona bortnicą z piaskowca. Rzeźby z królewskiej kolekcji poddano konserwacji i otrzymały nowe postumenty, podobnie jak dekoracyjne marmurowe wazy ogrodowe. Przy alejkach ustawiono białe drewniane ławki, wykonane według akwarel Zygmunta Vogla. Podobnie, jak za czasów króla Stanisława Augusta, latem w ogrodzie stoją teraz drzewka cytrusowe w donicach.

W 2015 r. historyczny Ogród Oranżeryjny wzbogacono o nowe nasadzenia w stylu holenderskim, dzięki którym stanie się on bardziej różnorodny i bogatszy kolorystycznie. Działanie to nie narusza historycznego i autentycznego wyrazu ogrodu.