Muzeum Mazowieckie w Płocku pokaże ceramikę ze zbiorów Wandy Szrajberówny



PAP - 22-05-2020 14:13


W Muzeum Mazowieckim w Płocku od 26 maja dostępna będzie dla zwiedzających nowa wystawa czasowa, poświęcona Wandzie Szrajberównie (1886-1962). Ekspozycja przypomni życie i działalność nieco zapomnianej obecnie twórczyni ceramiki, kolekcjonerki ludowego rzemiosła, nauczycielki i siostry zakonnej.

Wystawa "W wiśniewskiej garnkowni pani Wandy", która czynna będzie do 2 sierpnia, to pierwsza ekspozycja czasowa przygotowana przez Muzeum Mazowieckie po przerwie związanej z obostrzeniami wynikającymi z trwającej epidemii koronawirusa - placówka, podobnie jak inne tego typu instytucje w Polsce, została zamknięta dla zwiedzających w marcu i ponownie otwarta na początku maja.

Jak poinformowała w piątek Milena Kolibczyńska z płockiego Muzeum Mazowieckiego, autorką nowej wystawy czasowej jest Elżbieta Miecznikowska, etnografka tej placówki, zafascynowana postacią, twórczością i talentem Wandy Szrajberówny, która jest również autorką wydanej w 2019 r. książki na jej temat, o tym samym tytule co obecna ekspozycja.

"W sali wystaw czasowych obejrzymy przede wszystkim piękną ceramikę zbieraną przez Wandę Szrajberównę w trakcie jej wyjazdów terenowych, ale też wykonaną przez garncarzy, którzy uczęszczali do niej na kursy, oraz przyjaciół, z którymi zetknęła się w ostatnich latach życia. Na ekspozycji będzie można zobaczyć również prace autorstwa jej wuja, wybitnego przedwojennego rzeźbiarza i ceramika, Stanisława Jagmina" - zapowiada Kolibczyńska.

Jak dodaje, ekspozycję "W wiśniewskiej garnkowni pani Wandy", "uświetnią i dopełnią unikatowe obiekty" Fabryki Wyrobów Ceramicznych "Czyn" z Częstochowy, działającej w latach 1945-53, której twórcy, w tym właśnie Wanda Szrajberówna, "projektowali i produkowali piękne, wysmakowane dewocjonalia". "Na wystawie obejrzymy także obrazy Wandy Szrajberówny, w tym trzy widoki Płocka oraz 33 plansze, zawierające archiwalne fotografie, projekty i rysunki" - wyjaśnia Kolibczyńska.

Wanda Szrajberówna była jedną najpopularniejszych artystek ceramicznych dwudziestolecia międzywojennego w Polsce. Urodziła się w Warszawie w 1886 r. Kształciła się w tamtejszej Szkole Sztuk Pięknych, a następnie w Paryżu i Miluzie w zakresie sztuk stosowanych. Była zafascynowana kulturą ludową. W Płocku, w latach 1916-21, jako nauczycielka tamtejszych szkół, prowadziła zajęcia z robót ręcznych i rysunku. Zaprzyjaźniła się wówczas z płocką muzealniczką Haliną Rutską. Dzięki temu obecne Muzeum Mazowieckie wzbogaciło się o wyjątkową kolekcję ceramiki pochodzącą z terenu całej II Rzeczpospolitej, w tym z ówczesnych Kresów, gdzie Wanda Szrajberówna odbywała podróże etnograficzne.

Po pobycie w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Poznaniu, gdzie katedrę rzeźby i ceramiki prowadził Stanisław Jagmin, a następnie po pobycie w Wiśniewie - obecnie Białołęka, gdzie z kolei Wanda Szrajberówna prowadziła pracownię ceramiczną i Stację Doświadczalną dla Ceramiki Ludowej, przypuszczalnie w połowie lat 30. XX wieku powróciła do Płocka, a następnie wstąpiła tam do bezhabitowego Zgromadzenia Sióstr Służek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanej. W tym czasie prowadziła w Płocku innowatorski Kurs Pamiątkarstwa Regionalnego. Jej działalność polegała na rekrutowaniu zdolnej młodzieży i tworzeniu pamiątek turystycznych o wysokich walorach artystycznych.

Podczas II wojny światowej, już jako siostra zakonna, Wanda Szrajberówna prawdopodobnie około 1942 r. wyjechała do Częstochowy, gdzie brała udział w konspiracyjnym nauczaniu. Tam też w 1945 r. zaangażowała się w powołanie wytwarzającej dewocjonalia Fabryki Wyrobów Ceramicznych "Czyn", której została kierowniczką artystyczną. Po przejęciu fabryki przez władze komunistyczne na początku lat 50. XX wieku i zniszczeniu wszystkich wyrobów oraz form ceramicznych, a następnie rozpoczęciu produkcji bezpieczników do liczników elektrycznych, Wanda Szrajberówna pozostała tam jako zwykła robotnica, pracująca fizycznie. W 1960 r., będąc już w podeszłym wieku, chora na gruźlicę, wyjechała do Poniatowa pod Żurominem. Tam zmarła w 1962 r. i została pochowana.

Jak informuje Muzeum Mazowieckie, eksponaty prezentowane na wystawie "W wiśniewskiej garnkowni pani Wandy" pochodzą z kolekcji tej placówki oraz ze zbiorów płockiej Galerii Grodzkiej, zostały także użyczone na czas trwania ekspozycji przez związane z częstochowskim "Czynem" Annę Koźmińską i Ewę Hanter. Wystawa powstała dzięki współpracy z białołęcką Fundacją AVE. To również przy współpracy obu tych instytucji w 2019 r. wydana została monografia poświęcona życiu i twórczości Wandy Szrajberówny, autorstwa Elżbiety Miecznikowskiej. (PAP)

mb/ mok/